مدیر اثربخش در عمل

معرفی کتاب مدیر اثربخش در عمل مدیر اثربخش در عمل کتابی درباره مدریت و نوشته پیتر اف. دراکر و جوزف اِی. ماچیاری‌الو است. برای سال‌های متمادی، همت مدیریت سازمان‌ها بر آن بود که کاری کنند تا امور به بهترین نحو، با کم‌ترین خطا و بیشترین بازده به انجام برسد. به اعتباری می‌توان گفت که یکی از ارمغان‌های مکتب مدیریت علمی هم ارائۀ تکنیک‌هایی نظیر کارسنجی و زمان‌سنجی به منظور به حداقل رساندن اتلاف در فرایندها و ارتقاء کارایی بود. آنچه در مکتب روابط انسانی هم مطرح شد در عین آن که انقلابی در بسیاری از شئون مدیریت و ادارۀ سازمان پدید آورد، از این منظر بخصوص چندان تفاوتی با مکاتب قبلی ایجاد نکرد. اما پیتر دراکر با دیدگاه‌های خردمندانه خود در این عرصه این حقیقت را بیان کرد که « انجام دادن درستِ کارها» زمانی که «کارِ درست» در حال انجام شدن نیست، نه فقط به نفع سازمان نیست بلکه چه بسا می‌تواند موجب انحراف سازمان از مسیر رشد و تعالی شود. درباره کتاب مدیر اثربخش در عمل پیتر دراکر، کارایی را «انجام دادن درستِ کار» و اثربخشی را «انجام دادن کارِ درست» معنی کرده است. وی در یکی از آثار خود تحت عنوان « مدیر اثربخش » که در سال ۱۹۹۳ به چاپ رسید، دربارۀ این مفاهیم به تفصیل سخن گفته و ضرورت پرداختن به اثربخشی را توسط مدیران تبیین کرده است. از نظر وی آنچه باید محور توجه افراد، مدیران و سازمان‌ها قرار گیرد «انجام دادن کارِ درست است» و آنچه می‌تواند مکمل این امر باشد آن است که این کارِ درست به نحوی درست و عاری از خطا و اتلاف به انجام برسد. هرچند که ملازم بودن این دو مفهوم، امری بدیهی به نظر می‌رسد لیکن در عمل شاهد آن هستیم که بسیاری از سازمان‌ها بدون داشتن اثربخشی لازم ولی به صورتی کارا اداره می‌شوند. در چنین سازمان‌هایی روندها و فرایندها از نقطه نظر فنی بی‌عیب و نقص عمل می‌کنند (یا به عبارتی کارا هستند) ولی کارِ درست که همانا خلق ارزش برای مشتریان نهایی است، انجام نمی‌پذیرد. نمونۀ این سازمان‌ها را می‌توان در میان شرکت‌هایی که در عرصه تجارت الکترونیکی فعالیت می‌کنند، یافت. بسیاری از این شرکت‌ها در عین استفاده از فناوری فوق پیشرفته و بهره‌گیری از ابزارهای فاقد خطا، با ناکامی‌های عمده‌ای مواجه شده‌اند. کتاب مدیر اثربخش در عمل که از جمله آخرین آثار این متفکر فقید است، راهنمایی با ارزش و همراهی مفید برای اشخاص و بالاخص مدیران است تا آنان را در تشخیص و انجام دادن کارهای درست و در حقیقت نیل به اثربخشی یاری دهد. این کتاب هم به ما می‌گوید که «چه کارهایی را انجام دهیم» و هم بیان می‌کند که «چه طور این کارها را به انجام برسانیم». این کتاب همچنین یک ابزار توسعۀ شخصی هم محسوب می‌شود. مدیران و سایر افراد حرفه‌ای می‌توانند با استفاده از جاهای خالی در نظر گرفته‌شده و ثبت تصمیم‌ها، دلایل اخذ تصمیم‌ها، نتایج مد نظر و نتایج به وقوع پیوسته و سپس مقایسه این دو موضوع اخیر، به سرعت فراگیرند که در چه کارهایی قوی عمل می‌کنند، در چه حیطه‌هایی نیاز به بهبود دارند و در چه حوزه‌هایی آن قدر ضعیف عمل می‌کنند که بهتر است آنها را رها کنند. به بیانی دیگر می‌فهمند که جایگاه‌شان کجاست. خواندن کتاب مدیر اثربخش در عمل را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم علاقه‌مندان به مباحث مدیرت و رهبری به ویژه پژوهشگران حوزه رهبری سازمانی را به خواندن این کتاب دعوت می‌کنیم. بخشی از کتاب مدیر اثربخش در عمل برای اثربخش بودن باید بر منشأ اثر بودن تمرکز کنید و از خود بپرسید « من چه کاری می‌توانم انجام دهم که در عملکرد و نتایج کسب‌شده در سازمانم سهیم باشم؟ » و سپس از خود بپرسید « برای داشتن این سهم، باید در چه زمینه‌هایی پیشرفت شخصی داشته باشم؟ » برای منشأ اثر بودن، اغلب لازم است که از حیطۀ تخصصی، حرفه‌ای و یا حتی واحدی در سازمان خود فراتر بروید و به حوزه‌هایی وارد شوید که عملاً « عملکرد » سازمان شما را تشکیل می‌دهند. این امر هم به نوبۀ خود اقتضا می‌کند که تمرکز خود را به محیط خارجی یعنی جایی که نتایج حاصله از فعالیت سازمان شما در آن جا عرضه می‌شود، معطوف کنید. باید از خود انتظار بالایی داشته باشید چرا که راه تعالی این است. رشد و پیشرفت شما مبتنی بر انتظاراتی است که شما از خودتان دارید. اگر از خود توقع کمی داشته باشید، معمولی باقی خواهید ماند و اگر از خود توقع بالایی داشته باشید، به جایگاهی متعالی خواهید رسید. به استقبال تغییر بروید. یک چیز مسلم است و آن این است که فرصت‌های فردا، مشابه فرصت‌های امروز نخواهند بود. افراد اثربخش همواره در سازمان از رؤسا، زیردستان و خصوصاً همکاران سایر بخش‌های سازمان می‌پرسند: « انتظار چه مشارکتی از من در حوزۀ کاری سازمان دارید؟ و این مشارکت را چه زمان، به چه نحوی و در چه قالبی انتظار دارید؟ » این پرسش‌ها، بنیان حقیقت سازمان‌های دانش‌مدار را تشکیل می‌دهد. یک کار اثربخش حاصل تلاش جمعی اعضای گروهی است که دانش و مهارت‌های متنوعی دارند.